تعریف خودروی متصل ^[1]: اتصال خودرو از زیرمجموعه های اینترنت اشیاء^[2] بوده و خودروی متصل، خودرویی مجهز به دسترسی اینترنت است. این امکان سبب می شود تا خودرو بتواند دسترسی به اینترنت و همچنین داده های خود را با سایر دستگاهها در داخل و خارج از وسیله نقلیه به اشتراک بگذارد. این اتصال می تواند به شبکه(V2N)، به زیرساخت شهری(V2I)، با سایر خودروها(V2V) یا با افراد پیاده(V2P) باشد.

وضعیت اتصال خودرو در دنیا: پیش بینی می شود به دلیل تغییر شیوه زندگی، الزامات حاکمیتی مبنی بر قابلیت ردیابی خودرو، توسعه نسل پنجم اینترنت و ورود بازیگران جدید و استارت آپ ها به عرصه خودرو، کلیه خودروهای جدید به صورت خوشبینانه تا سال 2026 و حداکثر تا سال 2030، متصل باشند. اتصال خودرو می تواند مبتنی بر استاندارد خودروسازی و قبل از تجاری سازی خودرو در خط تولید(OEM Online)، بعد از تجاری سازی خودرو و در انتهای خط تولید(OEM Offline) یا پس از تحویل خودرو یا حتی در زمان استفاده از خودرو توسط مشتری(After Market) صورت پذیرد. در حالت اول سخت افزار اتصال کاملا با ECU خودرو یکپارچه است اما در دو حالت بعد اتصال دستگاه یا بورد اتصال خودرو از طریق پورت OBD2 یا در نسخه های جدید از طریق یکپارچگی با مولتی مدیای خودرو صورت می پذیرد.

بازار کسب و کارهای اتصال خودرو: پیش بینی های بین المللی نشان می دهد اندازه بازار اتصال خودرو از 64 میلیارد دلار در سال 2022 با سرعت رشد حداقل 18%(CAGR=18.3%) به بیش از 245 میلیارد دلار در سال 2030 خواهد رسید. همچنین مطالعات سال های گذشته نشان می دهد ارزش افزوده حاصل از اتصال خودرو به ازای هر خودرو در سال به طور متوسط 1400 دلار است. این مقدار شامل 430 دلار ارزش افزوده ناشی از کاهش مصرف سوخت، آلودگی هوا و زمان در ترافیک، 380 دلار ناشی از جلوگیری از تصادفات و هزینه های ناشی از آن، 280 دلار ارزش افزوده ناشی از خدمات بهتر، نگهداری و نیاز به خدمات کمتر و کاهش هزینه های گارانتی، 180 دلار ارزش افزوده بابت کاهش پیچیدگی های معماری و هزینه های خودروهای برقی و 100 دلار ارزش افزوده منتج از افزایش توجه به این فن آوری، خدمات مکان محور، خودروهای اشتراکی، فروشگاه اپلیکیشن های مرتبط با جاده و … است. برآورد می گردد اندازه بازار اتصال خودرو در ایران به حدود 2.4 میلیارد دلار در سال 2030 بالغ گردد.

خدمات و کسب و کارهای اتصال خودرو: بر اساس آخرین بررسی ها، کسب و کارهای اتصال خودرو حداقل شامل 32 خدمت و ویژگی کسب و کاری(Use Case) در حوزه های ایجاد درآمد(کسب درآمد مستقیم، تبلیغات هدفمند و فروش داده)، کاهش هزینه(کاهش هزینه های تحقیق و توسعه و مواد، کاهش هزینه های مشتری، و بهبود رضایت مشتری) و افزایش ایمنی و امنیت(کاهش زمان مداخله) است. از مهمترین موارد می توان به خدمات پاركينگ شبكه اي، خدمات جلوگيري از سرقت و کنترل از راه دور، خدمات ناوبری، پايش نحوه استفاده از خودرو و ارائه گواهي سلامت از جمله معاینه فنی برخط از راه دور، خدمات بازاريابي تعميرات خودرو، پرداخت عوارض به صورت آنلاين، راه حل هاي مديريت ناوگان، توصیه های نگهداری از راه دور، تبلیغات مکان محور و خودرو محور، فروش داده، کاهش هزینه های گارانتی، R&D خودرو مبتنی بر داده های عملکردی واقعی خودرو، بیمه های مبتنی بر رفتار راننده و کارکرد خودرو، خدمات خودرو و ناوگان اشتراکی، مدیریت فراخوان های خودرو، نظارت بر وضعیت راننده، خدمات بر خط اورژانسی و امدادی، تعمیرات و نگهداری جاده ها و اخذ عوارض جاده ای مبتی بر آن، اجرا و نظارت بر قوانین جاده ای، مدیریت مصرف سوخت، لاستیک روغن و … مبتنی بر عملکرد واقعی و برخط موتور خودرو و … اشاره نمود.

زیست بوم کسب و کار خودروی متصل: زنجیره ارزش خودروی متصل شامل سخت افزار اتصال خودرو، نرم افزارهای اتصال خودرو، پلتفرم خدمات خودروی متصل، محتوا و ارزش افزوده ناشی از کلان داده، زیرساخت اطلاعاتی و محاسباتی و خدمات ارتباطی است که خودروسازان، تامین کنندگان سخت افزارهای اتصال خودرو و مولتی مدیا، خدمات دهندگان، توسعه دهندگان و استارت آپ ها و اپراتورهای ارتباطات در بخش های مختلف آن ایفای نقش می نمایند.

سناریوهای گسترش خودروهای متصل: سه سناریو محتمل برای گسترش خودروهای متصل وجود دارد. سناریو اول با محوریت خودروسازان است و با توجه به اینکه خودروهای جدید کاملا در اختیار خودروسازان قرار دارد و چنانچه بخواهند می توانند دسترسی انحصاری به این داده ها برای خودروهای نو داشته باشند. سناریو دوم مبتنی بر تسلط تازه واردان دیجیتال به این بازار است که ناشی از توسعه زیست بوم های اینترنت اشیاء وارد مقوله اتصال خودرو نیز خواهند شد. سناریو سوم مبتنی بر توسعه بازار آزاد و غیر انحصاری قطعات یدکی و خدمات پس از فروش خودرو است که فضای جدید را برا توزیع کنندگان و تعمیرگاه های آزاد برای استفاده از زیست بوم اتصال خودرو فراهم خواهند نمود. در هر صورت پیش بینی می گردد سود آوری ودروسازان از محل گسترش اتصال خودرو به میزان 20%، سودآوری تازه واردان دیجیتال به اندازه 30% و سود آوری توزیع کنندگان و تعمیرگاه های آزاد به میزان 10% رشد نماید.

^[1] Connected Car

^[2] IOT (Internet of Things)

تالیف: دکتر حمید بیکی